خدمات کلینیک کودکان فرهادی

کرانیوسینوستوز چیست؟ راه های درمان آن!

کرانیوسینوستوز چیست؟ راه های درمان آن!

کرانیوسینوستوز یک وضعیت پزشکی است که در آن بخیه‌های جمجمه در نوزاد خیلی زود بسته می‌شوند، که این موضوع باعث می‌شود که جمجمه نتواند به طور طبیعی رشد کند. بخیه‌ها خطوط اتصالی هستند که مابین قسمت‌های مختلف جمجمه وجود دارند و به نوعی به جمجمه اجازه می‌دهند تا در طول رشد نوزاد، به طور تدریجی بزرگتر شود. این فرآیند رشد جمجمه همراه با رشد مغز صورت می‌گیرد.

در صورتی که بخیه‌ها خیلی زود بسته شوند، فرصت کافی برای رشد طبیعی جمجمه وجود نخواهد داشت. این موضوع می‌تواند منجر به تغییر شکل جمجمه و مشکلاتی در رشد مغز شود. ممکن است این وضعیت اختلالاتی مانند فشار زیاد بر مغز (فشار داخل جمجمه) یا شکل غیرطبیعی جمجمه را ایجاد کند که می‌تواند به مشکلات نورولوژیک و جراحی‌های تصحیحی منجر شود.

انواع کرانیوسینوستوز

کرانیوسینوستوز به معنای بسته نشدن صحیح بخیه‌های جمجمه است و می‌تواند به انواع مختلفی تقسیم شود بسته به نحوه شکل‌گیری و محل بسته‌نشدن بخیه‌ها. این انواع به شکل‌های مختلف شناخته می‌شوند که سه نوع مهم کرانیوسینوستوز عبارتند از:

  1. اسکافوسفالی:
    در این نوع کرانیوسینوستوز، بخیه مرکزی جمجمه که به نام بخیه ساگیتال شناخته می‌شود، بسته نمی‌شود. این باعث ایجاد شکل طویل و باریکی در جمجمه می‌شود. به عبارت دیگر، جمجمه به شکل مانند قایق روانه شده و جلو و عقب آن به یکدیگر نزدیک می‌شوند. این شکل غیرطبیعی جمجمه ممکن است به علائم مانند سردرد، مشکلات تنفسی و چشمی منجر شود.
  2. تریگونوسفالی:
    در این نوع، بخیه ساگیتال بسته می‌شود ولی بخیه‌های موجود در سمت‌های جمجمه، به خصوص در ناحیه مثلثی (فاصله میان دو بخیه اخمی و دو بخیه فرونتال) بسته نشده‌اند. این باعث شکل‌گیری جمجمه با اندازه‌گیری کوچکتر در قسمت جلویی و شیبداری در ناحیه پیشانی می‌شود.
  3. براکیسفالی:
    در این نوع، بخیه فرونتال (بین دو بخیه جانبی) بسته نمی‌شود، در حالی که سایر بخیه‌ها ممکن است به طور طبیعی بسته شده باشند. این موضوع باعث شکل‌گیری یک جمجمه پهن و کوتاه می‌شود.

علت بروز کرانیوسینوستوز

بنابر تحقیقات موجود تا سال 2023 کرانیوسینوستوز می‌تواند در برخی از سندرم‌های ژنتیکی بروز یابد و معمولاً با وجود تغییرات وراثی در ژنوم نوزاد یا کودک مرتبط است. این تغییرات می‌توانند در ژن‌های مختلفی که در تشکیل جمجمه و رشد آن نقش دارند، رخ دهند. در ادامه، برخی از علل اصلی بروز کرانیوسینوستوز مرتبط با سندرم‌های ژنتیکی را بررسی می‌کنیم:

  1. سندرم کروزون: این سندرم ناشی از یک تغییر وراثتی در کروموزوم 21 است که معمولاً با تاخیر در رشد جسمی و ذهنی همراه است. کرانیوسینوستوز نیز می‌تواند در افراد مبتلا به سندرم کروزون دیده شود.
  2. سندرم پاتو: این سندرم نیز با تغییر وراثتی در کروموزوم‌ها مرتبط است و می‌تواند به کرانیوسینوستوز منجر شود. افراد مبتلا به سندرم پاتو ممکن است با مشکلات قلبی، مشکلات جوانه‌زنی، و مشکلات توسعه‌ای روبرو شوند.
  3. سندرم اسمیت-لملی-اپتیز: این سندرم نیز با تغییرات ژنتیکی در کروموزوم‌ها مرتبط است و می‌تواند به کرانیوسینوستوز منجر شود. افراد مبتلا به این سندرم ممکن است با مشکلات توسعه‌ای، مشکلات تغذیه‌ای و مشکلات دیگری روبرو شوند.
  4. سندرم کرونیون: این سندرم نیز با تغییرات ژنتیکی مرتبط است و ممکن است به کرانیوسینوستوز منجر شود. افراد مبتلا به سندرم کرونیون معمولاً با رشد ناقص جمجمه و چهره مواجه هستند.
  5. سندرم آپراشیا: در این سندرم نیز تغییرات ژنتیکی باعث مشکلات توسعه‌ای در جمجمه و چهره می‌شود و کرانیوسینوستوز می‌تواند یکی از ویژگی‌های آن باشد.

برای کسب اطلاعات در مورد پلاتی بازیا یا صافی کف جمجمه نوزادان کلیک کنید

علائم کرانیوسینوستوز

علائم کرانیوسینوستوز ممکن است بسته به شدت و نوع آن متغیر باشند. این علائم به ویژه در نوزادان و کودکان مشاهده می‌شوند و ممکن است در موارد خفیف تر فرد تا حدودی بدون علائم واضح به زندگی خود ادامه دهد. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به مداخلات پزشکی داشته باشد. در زیر علائمی که ممکن است در افراد مبتلا به کرانیوسینوستوز مشاهده شود، آورده شده‌اند:

  1. شکل غیرطبیعی جمجمه: جمجمه نوزاد در نوع‌های شدید کرانیوسینوستوز ممکن است شکل غیرطبیعی‌تری داشته باشد. این ممکن است شامل سر خیلی کوچک یا شکل‌های نامنظمی باشد.
  2. شکاف‌ها و رشته‌ها در جمجمه: در موارد شدید، ممکن است شکاف‌ها و رشته‌هایی در جمجمه مشاهده شوند که نشان‌دهنده عدم بسته شدن مناسب بخیه‌ها است.
  3. مشکلات چشمی: در برخی از موارد، افراد مبتلا به کرانیوسینوستوز ممکن است مشکلات چشمی مانند استرابیسموس (چشم‌های جابجا) یا کمبود بینایی داشته باشند.
  4. مشکلات تنفسی: در برخی موارد، تشکل غیرطبیعی جمجمه می‌تواند منجر به مشکلات تنفسی شود، به ویژه در اوایل زندگی نوزاد.
  5. تاخیر در رشد ذهنی و جسمی: کرانیوسینوستوز شدید ممکن است باعث تاخیر در رشد ذهنی و جسمی شود. این افراد ممکن است در مراحل توسعه‌ای و یادگیری عقب‌مانده باشند.
  6. فشار داخل جمجمه: انبساط نامناسب جمجمه می‌تواند به افزایش فشار درون جمجمه منجر شود که ممکن است علائمی مانند سردرد، ترشحات از بینی، تجویز وریدی علائمی مشابه افت آگاهی و … ایجاد کند.
  7. علائم عصبی: در موارد شدید، ممکن است علائم عصبی مانند تشنج‌ها و اختلالات در حرکت و عملکرد عصبی دیده شود.

تشخیص کرانیوسینوستوز

تشخیص کرانیوسینوستوز عمدتاً توسط پزشکان تخصصی و با استفاده از تاریخچه پزشکی، ارزیابی جسمی و تصویربرداری انجام می‌شود. در زیر راه‌های تشخیص کرانیوسینوستوز آورده شده‌اند:

  1. تاریخچه پزشکی و مشاهدات جسمی: پزشک با جمع‌آوری تاریخچه پزشکی دقیق از بیمار و انجام معاینات جسمی، می‌تواند نمره‌گذاری و ارزیابی دقیق‌تری از شکل و ساختار جمجمه انجام دهد. مشاهدات جسمی ممکن است شامل اندازه‌گیری‌های مختلف از جمجمه، شکل صورت و چشم‌ها، تشخیص نواحی بسته نشده و غیره باشد.
  2. تصویربرداری: تصویربرداری با استفاده از رادیوگرافی، سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری (CT scan) و تصویربرداری مغز و اعصاب (MRI) می‌تواند به پزشکان در تشخیص و ارزیابی دقیق‌تر کرانیوسینوستوز کمک کند. MRI به دلیل تصاویر با کیفیت بالا و اطلاعات دقیق‌تری در مورد ساختارهای جمجمه و مغز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
  3. مدل‌سازی سه بعدی: در برخی موارد، از تکنولوژی‌های سه‌بعدی برای ایجاد مدل‌های سه‌بعدی از جمجمه استفاده می‌شود. این مدل‌ها به پزشکان و جراحان کمک می‌کنند تا بهترین راه‌های مداخله را برای تصحیح شکل جمجمه انتخاب کنند.

برای کسب اطلاعات در مورد آبریزش دهان نوزاد کلیک کنید

درمان کرانیوسینوستوز

1. جراحی کرانیوپلاستی

کرانیوپلاستی یکی از روش‌های جراحی است که برای درمان کرانیوسینوستوز، به ویژه در مواردی که شدت کرانیوسینوستوز زیاد و تاثیر جمجمه بر شکل و عملکرد جسمی و عصبی بیشتر استفاده می‌شود. این روش جراحی به منظور اصلاح شکل غیرطبیعی جمجمه و ایجاد توازن مناسب در رشد آن انجام می‌شود. در زیر جزئیات درمان کرانیوپلاستی را بررسی می‌کنیم:

  1. ارزیابی قبل از جراحی:
    قبل از جراحی کرانیوپلاستی، پزشک تخصصی مغز و اعصاب و یا جراح کودکان با انجام معاینات جسمی، تاریخچه پزشکی دقیق و تصویربرداری از جمجمه و مغز، وضعیت کرانیوسینوستوز و نحوه تاثیر آن را ارزیابی می‌کند.
  2. طراحی جراحی:
    پس از ارزیابی، پزشک یک طرح جراحی تهیه می‌کند. این طرح شامل نقاط و خطوط برش، مناطقی که باید ترمیم شوند، و دقیقاً چگونگی اصلاح شکل جمجمه را نشان می‌دهد.
  3. جراحی کرانیوپلاستی:
    در جراحی کرانیوپلاستی، پس از ایجاد برش‌های مخصوص در جمجمه (که با توجه به طرح جراحی تعیین می‌شوند)، بخیه‌های مختلف جمجمه باز می‌شوند تا امکان اصلاح شکل جمجمه ایجاد شود. در این مرحله، ترمیم بخیه‌ها و اصلاح شکل‌های غیرطبیعی انجام می‌شود.
  4. پیگیری پس از جراحی:
    پس از جراحی، بیمار به بخش پیشانی منتقل می‌شود و تحت نظر پزشکان متخصص قرار می‌گیرد. ترخیص بستگی به شدت جراحی، مداخلات ترمیمی و عوارض ممکن دارد. پزشک ممکن است توصیه‌های خاصی درباره محدودیت‌های فعالیت‌های روزانه و مراقبت‌های پساجراحی دیگر ارائه کند.
  5. پیشگیری و توصیه‌ها:
    پیشگیری از فشار زیاد بر جمجمه پس از جراحی اهمیت دارد. پزشک ممکن است توصیه‌هایی در مورد شیوه خواب، محدودیت‌های بدنی، استفاده از البسه و لوازم سر، و سایر موارد مشابه ارائه کند.
  6. پیگیری مداوم:
    پس از جراحی، ممکن است نیاز به جلسات پیگیری دارید تا پیشرفت در شکل جمجمه و وضعیت عمومی را ارزیابی کنید. پزشک ممکن است تغییرات و تطورات مرتبط با درمان را دنبال کند.

2. جراحی ترمیمی

جراحی ترمیمی در درمان کرانیوسینوستوز به منظور اصلاح شکل غیرطبیعی جمجمه و بسته کردن بخیه‌هایی که به طور طبیعی نبسته شده‌اند، انجام می‌شود. این جراحی به دقت بالا و تخصص فراوان نیاز دارد، زیرا تاثیر مستقیم بر شکل و عملکرد جمجمه و نیز عواقب جدی برای سلامت جسمی و ذهنی بیمار دارد. در زیر انواع روش‌های جراحی ترمیمی برای درمان کرانیوسینوستوز توضیح داده شده‌اند:

  1. روش ترمیمی باز:
    در این روش، پس از ایجاد برش‌های مخصوص در جمجمه، بخیه‌های مختلف جمجمه باز می‌شوند. نواحیی که باید ترمیم شوند، با استفاده از مواد ترمیمی یا بافت از مناطق دیگری از بدن، ترمیم می‌شوند. سپس جمجمه با استفاده از پیچ‌ها، پلاک‌ها و مواد ترمیمی دیگر بسته می‌شود.
  2. روش ترمیمی بسته:
    در این روش، برای دستیابی به بخیه‌های مورد نیاز، از تکنیک‌های کوچک‌تر و فنی‌تری استفاده می‌شود. این روش ممکن است به مرور زمان به عنوان روشی کمتر تهاجمی برای جراحی ترمیمی به کار گرفته شود.
  3. روش‌های جراحی اندازه‌گیری دقیق:
    در این روش‌ها، از تکنیک‌های مبتنی بر اندازه‌گیری دقیق جمجمه و برنامه‌ریزی مخصوص برای ترمیم استفاده می‌شود. با استفاده از داده‌های تصویربرداری و سیمولاسیون‌های کامپیوتری، ترمیم جمجمه با دقت بیشتری انجام می‌شود.
  4. روش‌های خود حلقه‌بندی:
    این روش‌ها شامل استفاده از مواد ترمیمی یا دستگاه‌های خاصی می‌شوند که خودشان به صورت حلقه‌بندی جمجمه را ترمیم می‌کنند. این تکنیک‌ها معمولاً اجازه می‌دهند تا بیمار در مدت زمان کمتری بهبود یابد.
  5. روش‌های کاراپلاستی:
    در این روش‌ها، تیکه‌های کوچکی از جمجمه (استریپ‌ها) برای ترمیم بخش‌های خاصی از جمجمه استفاده می‌شوند. این تکنیک‌ها می‌توانند به عنوان جراحی‌های ترمیمی محلی برای مناطق خاصی از جمجمه استفاده شوند.
  6. روش‌های ترمیمی بازسازی:
    این روش‌ها شامل بازسازی و ترمیم بخش‌های آسیب دیده یا ناهنجار جمجمه با استفاده از مواد ترمیمی مخصوص هستند. این مواد ممکن است از جمله استفاده از پیوندهای عظیمی، مصنوعی یا ترکیبی از آنها باشد.

عوارض جراحی کرانیوسینوستوز

جراحی کرانیوسینوستوز، مانند هر جراحی دیگر، ممکن است با عوارض و مشکلات خود همراه باشد. عوارض ممکن بعد از جراحی کرانیوسینوستوز می‌توانند تبعات جدی نداشته باشند یا برخی از مشکلات جزئی باشند. در زیر عوارض معمولی که ممکن است پس از جراحی کرانیوسینوستوز رخ دهند را بررسی می‌کنیم:

  1. خونریزی و عفونت:
    مانند هر جراحی دیگر، خونریزی و عفونت احتمال دارد. از ترکیبات آنتی‌بیوتیک‌ها برای کاهش ریسک عفونت استفاده می‌شود. اگر علائم عفونت مانند تورم، درد، تغییر در رنگ پوست و تخریب بخیه‌ها را تجربه کنید، باید به پزشک خود اطلاع دهید.
  2. ترشح مایع مغزی:
    پس از جراحی، ممکن است ترشح مایع مغزی (CSF leak) رخ دهد که می‌تواند به عفونت منجر شود. این مشکل باید به دقت پیگیری شود تا جلوگیری از عوارض جدی مثل عفونت مغزی شود.
  3. تغییرات تشکیل جمجمه:
    در بعضی موارد، جمجمه ممکن است پس از جراحی تغییر شکل دهد. این تغییرات معمولاً نیاز به تجدید تصحیح دارد.
  4. عوارض تحریکات عصبی:
    در بعضی موارد، ممکن است عوارض مرتبط با تحریکات عصبی مانند حس خزش یا ترنم در نواحی حساس جلد رخ دهد.
  5. آسیب به بافت‌های اطراف:
    جراحی ممکن است باعث آسیب به بافت‌های اطراف مانند بافت‌های عصبی، عروق و بافت پوستی شود.
  6. تغییر در تشخیص حس بو و ذایقه:
    در برخی موارد، عوارضی مثل تغییرات در حس بو و ذایقه ممکن است رخ دهند.
  7. تشدید علائم زخم‌های قبلی:
    اگر قبلاً زخم‌هایی در ناحیه سر داشته‌اید، جراحی ممکن است باعث تشدید علائم این زخم‌ها شود.
  8. عوارض تحریکات نوری:
    برخی از بیماران ممکن است به تحریکات نوری حساسیت نشان دهند که پس از جراحی بیشتر مشهود می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *